Kazematten

Kazematten op het Eiland van Dordrecht

kazamattenrouteOp het Eiland van Dordrecht ligt een zeer markante bunkerstructuur, bestaande uit kazematten, onderdeel van het zuidfront van de ‘Vesting Holland’. De kazematten werden langs de buitenste, zuidelijke dijken van het Eiland van Dordrecht op regelmatige afstand van elkaar gebouwd. Ze bestaan uit één laag met een soort schilddak, zijn geheel in schoon gewapend beton uitgevoerd en hebben één toegangsopening. De – in totaal bijna 60 – kazematten zijn tussen februari en mei 1940 gemaakt als groepsschuilplaats, in opdracht van de Nederlandse Staat. Toen de oorlog uitbrak in Nederland, waren ze eigenlijk nog niet helemaal klaar. Ook aan de Kop van ’t Land zijn enkele kazematten te vinden. Op onderstaand kaartje is te zien waar.

Het woord kazemat komt van het Italiaanse ‘casa armata’, wat ‘gewapend huis’ betekent. Oorspronkelijk werden daar kanonkelders mee aangeduid, die in de rondelen van vestingen waren gemetseld. Sinds de Eerste Wereldoorlog werden dergelijke geschutskamers ook ‘in het veld’ gebouwd, gemaakt van (gewapend) beton. Sinds de Tweede Wereldoorlog worden betonnen onderkomens in de volksmond vaak aangeduid met ‘bunker’, het Duitse woord voor het Nederlandse ‘kazemat’. Zonder geschutsfunctie noemen we ze ‘groepsschuilplaatsen’ (bron: www.grebbelinie.nl)

Nederland in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog
Na de Eerste Wereldoorlog had Nederland een grote bewapeningsachterstand. De sfeer in Nederland was antimilitaristisch en er was groot vertrouwen in de net opgerichte Volkerenbond. Sommige politieke groeperingen wilden zelfs leger en vloot afschaffen. Bovendien verkeerde Nederland in een economische crisissituatie. Dit leidde herhaaldelijk tot bezuinigingen op de defensie-uitgaven. Het gehele defensiebeleid was er sinds de Eerste Wereldoorlog eigenlijk op gebaseerd dat Nederland ook bij een nieuwe oorlog haar neutraliteit zou behouden. In 1935 ontstond ook in Nederland langzamerhand een bewustzijn van de internationale dreiging. Er was geen getraind leger en uitsluitend verouderd materieel. Er werd 31 miljoen gulden beschikbaar gesteld om hier wat aan te doen. Vanaf het najaar van 1938, het jaar dat Duitsland Oostenrijk inlijfde, begon het naderende gevaar serieus in politiek Nederland door te dringen. In september 1939 vond algemene mobilisatie plaats. De militairen waren niet of nauwelijks geoefend. Al eerder was begonnen met het versterken van de Vesting Holland, maar pas vlak voor het uitbreken van de oorlog werd echt ernst gemaakt met de bouw van kazematten.

kazematOok materiaal en maatvoering waren vastgelegd. Afhankelijk van het type was het weerstandsvermogen hoger. De Dordtse kazematten zijn van het type met het minste weerstandvermogen. Uiteindelijk zijn ze, waarschijnlijk in verband met de haast, ook nog wat kleiner uitgevoerd dan de standaardmaten en bovendien, tegen de voorschriften in, meestal niet gefundeerd. Ook de (stalen) deuren waren vrijwel nog nergens geplaatst. Binnenin de kazemat bevindt zich één betonnen ruimte, meestal toegankelijk via een L-vormige gang. De afmetingen van de binnenruimte zijn: 3.40 x 2.80 x 2.00 m (diepte x breedte x hoogte).

De kazematten zijn in bezit van de Staat, maar staan bijna allemaal op privé-grond. De grondeigenaren gebruiken ze doorgaans voor opslag. Vanwege de constante temperatuur van ca. 5 C, te vergelijken met het klimaat in grotten, is de kazemat niet alleen uitstekend geschikt voor opslag, maar ook als winterverblijfplaats voor vleermuizen. Een tiental kazematten is op dit moment al als zodanig in gebruik. De gehele bunkerlinie, zoals deze in 1940 is aangelegd, is vandaag de dag nog grotendeels in oorspronkelijke staat.

(Bron: Bunkers op het Eiland van Dordrecht, www.dordrecht.nl/monumentenzorg )

Reacties zijn gesloten.